يكي از وقايع تكراري در بحران برف در چند سال اخير حادثه آتش سوزي است و يكي از دردناك ترين انها اتش سوزي در مدارس روستايي است كه از بخاري نفتي استفاده مي كنند . در اين خبر شما را با اين معضل ايران ، با مطلبي كه از نسخه چاپي ماهنامه سپيده دانايي شماره اول ارديبهشت ماه 86 برداشته ايم اشنا مي كنيم .
20 خرداد 1386
بخاري نفتني بلاي جان معلمان
براي ساخت يك فيلم مستند در مورد معلمان فداكار كافيست كه در سه اپيزود كل ماجرا را شرح دهيد. معلم فداكار براي نجات دانش آموزان و آتش نگرفتن مدرسه، بخاري نفتي غير استاندارد را بلند ميكند تا به بيرون از محوطه مدرسه ببرد اما بخاري نفتي در بين راه منفجر ميشود و دست و صورت معلم را ميسوزاند. تا وقتي كه بخاري هاي نفتي غير استاندارد هستند اين ماجرا با همين شكل اتفاق مي افتد. بي كم و كاست.
استان چهارمحال و بختياري، لردگان، روستاي سفيلان، پنج شنبه24دي ماه 1383، ساعت 10
"دهقان پیراهنش را در می آورد و بر سر چوب می کند سپس آنرا آتش می زند"معلم درس دهقان فداکار را با صدای بلند می خواند و دانش آموزان مينويسند. وقتي بچههاي كلاس شماره چهار هراسان از آتش سوزی خبر می دهند، معلم کلاش شماره 16درس دهقان فداکار را نیمه کاره رها می کند و به سمت بخاري آتش گرفته ميدود. آن زمان ۴۷ دانش آموز در داخل كلاس و حياط مدرسه حضور دارند. یزدان خسروی بخاري را بغل ميكند تا به بیرون کلاس ببرد اما شراره های آتش روی پیت های نفتی که کنار راهرو چیده شده بودند مي ريزد و مدرسه کوره آتش ميشود
روستائيان كه متوجه دود ناشى از آتش سوزى مدرسه ميشوند به سرعت خود را به محل ميرسانند و اقدام به نجات دانش آموزان و معلم مدرسه ميكنند. آنها تعدادى از دانش آموزان را كه دچار خفگى شده و روى زمين افتاده بودند از كلاس ها بيرون ميكشند و به خياط مدرسه انتقال ميدهند. پس از چند دقيقه اولين گروه آتش نشانى از فاصله ۳۰ كيلومترى مدرسه به آنجا ميآيد و شروع به خاموش كردن آتشي ميكنند كه با حدود 500 ليتر نفت سفيد و يك بخاري غير استاندارد ايجاد شده بود. وقتي آتش خاموش ميشود جسد هفت دختر و شش پسر جزغاله شده پيدا شد كه در ابتدا قابل شناسايي نبود.
مجروحان حادثه از سوى نيروهاى امدادى و مردمى در بيمارستان هاى لردگان و شهركرد بسترى شدند. پزشكان پس از معاينه معلم جوان او را كه بالاى ۹۰درصد دچار سوختگى شده بود به بيمارستانى در اصفهان منتقل كردند. اما او سرانجام بر اثر شدت جراحات وارده در یکی از بیمارستانهای آلمان درگذشت. دادستان شهرستان لردگان دستور بازداشت مدير و يكى از معلمان مدرسه را صادر كرد. مثل همه حوادث مشابه ديواري كوتاهتر از ديوار معلم فوت كرده براي شناسايي مقصرين حادثه پيدا نشد. نصرالله ترابى معاون سياسى امنيتى استاندارى چهارمحال وبختيارى اعلام كرد«مدرسه فوق كاملاً نوساز بوده و از تمام خدمات برق، آب و تلفن بهره مند بوده است.
روز حادثه دانش آموزان كلاس دوم و سوم در بيرون محوطه بودند، بخارى كلاس اول آتش گرفته بود كه معلم قصد خارج كردن آن را داشت كه به علت گرمى از دست او رها شده و به روى زمين افتاده و باعث آتش سوزى مى شود.»
استان لرستان، روستاي المني، يازدهم دي ماه 1385، ساعت 15 بعدازظهر
معلم مدرسه روستاي المني در شهرستان دلفان با 23 دانشآموز به علت سرماي هوا اقدام به ريختن نفت در بخاري چكهاي روشن كلاس درس ميكند، با ازدياد نفت در بخاري روشن، معلم مشاهده ميكند كه بخاري قرمز شده و با اين تصور كه احتمالا منفجر خواهد شد و نفت ذخيره شده در كلاس باعث سوختن دانش آموزان ميشود، آن را با دست بلند ميكند و به بيرون كلاس ميبرد. بخارى نفتى كلاس به دليل وارد شدن نفت زياد به داخل كوره اش شعله ور شده بود و در راهروي مدرسه منفجر و صورت، سينه و دست «مرتضي داوري» دچار سوختگي شد. در اين حادثه هيچ كدام از دانش آموزان آسيبي نديد
استان مازندران، روستاي نصرت كلاي بابلسر، ساعت 8 و20 دقيقه
يكي از دانشآموزان كلاس چهارم شير باك بخاري نفتي را زياد كرده بود كه باعث گر گرفتن آتش بخاري شده بود. دانش آموزان به سراغ خسرو حسننسب مدير آموزگار 50 ساله مدرسه ميروند و ميگويند كه بخاري كلاسشان آتش گرفته است. او بچهها را بيرون ميفرستد و بخاري را را از كلاس بيرون ميآورد. خسرو حسننسب عسگري ميگويد:"اول مقداري از نفت باك روي دستم ريخت البته اول پشت پايم آتش گرفت و چون دستم نيز نفتي شده بود آنهم آتش گرفت."در اين حادثه 37 دانش آموز ابتدايي دبستان مرحوم مسلم آهنگران هيچ آسيبي نديدند اما معلم دچار سوختگي درجه سوم(سوختگي عميق) از ناحيه دست شد.
سابقه آتش سوزي در مدارس
وقوع آتش سوزي در مدارس و آتش گرفتن معلمها و دانشآموزان اتفاق جديدي نيست. در سال 64 حادثه آتش سوزي در دبيرستان 17 شهريور جوانمردخان در 7 كيلومتري سفيلان رخ داد كه نتيجه آن 8 دانش آموز مجروح شد و يك نفر جان سپرد . اما بزرگترين آتش سوزي مدارس در سال 73 در شهرستان رشت اتفاق افتاد باز هم در سال 85 دو آتش سوزي در مدرسه استان فارس رخ داد يكي در شهرستان سروستان و ديگري در روستاي درودزن دچار سوختگي شديد شدند كه علت آن هجوم دانش آموزان هنگام ورود به كلاس و واژگون شدن بخاري نفت سوز بود. در اين حادثه 8 دانش آموز آسيب ديدند. حادثه ديگر نيز در اثر افتادن بخاري نفت سوز دچار حريق شد.
«مبصر بخاري» به جاي خريد بخاري استاندارد
از جمله واكنش هاي جالبي كه پس از آتش گرفتن پياپي بخاري هاي نفتي در زمستان 85 روي داد، طرح استفاده از مبصر بخاري بود. عباس رهي مشاور وزير و مدير كل دفتر ارزيابي عملكرد و پاسخگويي به شكايات آموزش و پرورش از ابلاغ دستورالعمل «مبصر بخاري» در كلاسهاي درس مدارس خبر داد. بر اساس اين طرح در هر كلاس درس يك دانشآموز آموزشهاي لازم درباره روشن، خاموش كردن و مواظبت از بخاري كلاس را ميبيند و مبصر بخاري كلاس ميشود. مبصر بخاري» مواظبت ميكند كه ديگر دانشآموزان كلاس با بخاري بازي نكنند و حرارت بخاري بيمورد زياد و كم نشود و در نتيجه حادثه آتشسوزي در كلاس روي ندهد.
افتخار به معلمان ايثارگر
پس از دو حادثه اي كه در اواخر سال 1385 رخ داد محمود فرشيدي وزير آموزش و پرورش از فداكاري معلمها تقدير كرد و گفت:"آموزش و پرورش به وجود چنين معلمان ايثارگري افتخار ميكند."او از تمام سازمانها و ارگانها و مردم خواست كه به آموزش و پرورش كمك كنند تا شاهد چنين حوادثي در مدارس كشور نباشيم."مرتضي مرداني كه در حادثه 11 دي ماه دچار سوختگي شد از مسئولان آموزش و پروش گلهمند است او درباره وضعيت خود به خبرگزاري فارس ميگويد:"اول ميگفتند چيزي نگو، پيگيري ميكنيم من هم به خدا هيچي نگفتم اما آنها حتي براي من تقدير كتبي هم ننوشتند. چه آموزش و پرورش خودمان، چه استان و چه وزارتخانه. البته يك چك يك ميليون توماني بعد از 2 ماه دريافت كردم. اما هزينه داروهاي سوختگي گران است ضمن آنكه بيشتر پمادها خارجي هستند و بايد آنها را به صورت آزاد تهيه كنم. او كه تاكنون بيش از 2 ميليون تومان براي سوختگي خود هزينه كرده ميگويد:"هيچ خواستهاي از مسئولان اموزش و پرورش ندارم فقط بدانند با بيمهري مرا دلسرد كردند. لااقل احوال مرا ميپرسيدند و درباره وضعيتم و هزينهها سؤال ميكردند."
خسرو حسن نسب شبها خوابش نميبرد. سوختگي دستش هنوز اذيتش ميكند با آنكه از ابتداي سال جديد به مدرسه ميرود اما ديگر درس نميدهد. "هزينه درمان زياد است. تاكنون به جز هزينه آژانس و هزينههاي جانبي بيش ازدو ميليون تومان خرج كردم . هزينه هر بار كه با آژانس به ساري ميروم و بر ميگردم 10 هزار تومان است. از سويي پانسمانكننده نيز از ساري به بابلسر ميآيد و براي هر جلسه پانسمان 30 هزار تومان ميگيرد. آقاي حسن نسب مي گويد:"قرار بود به ما يك پرايد بدهند اما فقط صدهزار تومان اداره آموزش و پرورش بابلسر و 500 هزار تومان اداره كل آموزش و پرورش هديه دادند. براي جبران هزينه درمانم مجبور شدم از اداره 500 هزار تومان وام بگيرم."
وعده رقم هاي ميلياردي براي خريد بخاريهاي استاندارد
پس از حادثه آتش سوزي روستاي المني به فاصله چند ساعت، وزارت آموزش و پرورش از ارسال 6 هزار بخاری لیزری استاندارد به مدارس روستایی خبر داد. به گزارش خبرگزاری مهر این تعداد بخاری به منظور جلوگیری از خطرات استفاده از بخاری های غیر استاندارد در مدارس روستایی از تاریخ 15/11/85 لغایت 18/11/85 در مدارس سراسر کشور توزیع شد.
پنج روز بعد محمود فرشيدي وزير آموزش و پرورش اظهاراميدواري كرد كه سال آينده مشكل وسايل گرمايشي غيراستاندارد شامل بخاريهاي چكهاي، علاءالدين و والور در مدراس كشور رفع شود. او در جمع خبرنگاران اعلام كرد:"براي خريد هر دستگاه بخاري ليزري نيازمند 85 هزار تومان هستيم و در تامين اين رقم براي 670 هزار کلاس درس کشور مشکل داريم. در اين باره با بانکها تعاملاتي انجام داده ايم و از همه دست اندرکاران ميخواهيم در اين زمينه به نوبه خود کاري انجام دهند. وي افزود:"از اين پس سعي خواهيم كرد از بخاريهاي استاندارد داراي كاربراتور در مدارس استفاده كنيم"و سپس با گفتن جمله"چنانچه بخواهيم تمام مدارس كشور را به شوفاژ مجهز كنيم، به 250 ميليارد تومان نياز داريم." نشان داد كه از سعي تا عمل فاصله بسياري وجود دارد.
در اظهار نظري ديگر محمود احمدي نژاد در پاسخ به خبرنگاري كه سوال كرد: « آيا اخبار حوادث در مدارس، به گوش شما ميرسد؟» با طرح اين سوال كه «منظور شما چيست؟» گفت: آتشسوزيها در مدارس هر هفته اتفاق نميافتد. ضمن آن كه براي سال آينده يك ميليارد دلار، جهت تجهيز و نوسازي مدارس و بيش از اين اندازه نيز به ساختمانسازي و تجهيز مدارس اختصاص دادهايم.» رقم يك ميليارد دلار 4 برابر بيشتر از رقمي است كه وزير آموزش وپروش با آن از تجهيز مدارس سراسر ايران به شوفاژ وعده داده است. اما به نظر مي رسد كه براي تامين بخاري مدارس نيازي به اين بودجه هاي سرسامآور و نامهنگاري به وزارتخانهها و سازمانهاي مختلف نيست.
وزير آموزش و پرورش در مصاحبهاي اعلام كرده:" خريد هر بخاري ليزري که مناسب ترين وسيله گرمايشي مدارس هستند 85 هزار تومان هزينه در بر دارد اما واقعا براي 670 هزار کلاس درس اعتباري وجود ندارد." اين در حالي است كه مطابق آمار وزرات آموزش پرورش حدود 50 هزار مدرسه روستايي وجود دارد كه با نصب بخاري هاي استاندارد در اين مدارس ميتوان اين مشكل را به طور كامل ريشه كن كرد. حال اگر متوسط کلاس درس در اين مدارس را دو کلاس در هر مدرسه فرض كنيم تنها به 8 ميليارد و 500 ميليون تومان اعتبار نياز است.
اما خسرو حسننسب ديگر معلم فداكار ميگويد:"با آتش سوزي بخاري نفتي قبلي دو بخاري نفتي ديگر از انبار اداره به ما داده اند. او كه در پايان صحبتهايش تشكر از مسئولان آموزش و پرورش را از ياد نميبرد از مشكلي ديگر سخن ميگويد كه مثل بخاري نفتي جان دانش آموزان را تهديد ميكند:"اين مدرسه نه برق دارد و نه آب. با اتوموبيلم هر روز دوگالن آب از بابلسربراي دانشآموزان ميآورم تا آنها آب سالم بنوشند."
نكات ايمني استفاده از بخاري نفتي براي معلمان
از آنجايي كه مطمئن هستيم كه شربخاريهاي نفتي به اين زوديها از مدارس ايران كوتاه نميشود ،چند نكته كاربردي براي استفاده از بخاري نفتي در مناطق محروم يادآور ميشويم. بخاري نفتي پيش از آغاز فصل سرما بايد توسط افراد متخصص سرويس و آماده استفاده شوند و از دستكاري كاربراتوار توسط افراد ناوارد بايد جلوگيري كرد اين گونه بخاري ها بايد مجهز به دودكش مناسب باشند. يعني بايد عايق بندي حرارتي شده و در مسير عبور خود با مواد قابل اشتعال تماس نداشته باشد و اين دودكش به فضاي آزاد ارتباط داشته و اتصالات آن محكم باشد تا امكان نشت گازهاي سمي وخطرناك به داخل محوطه اتاق از بين برود. اين بخاري را بايد در محلي مناسب بدون شيب و ثابت قرار داد به طوري كه احتمال سقوط واژگوني آن نباشد. سيني مخصوص زير بخاري را حتما بايد استفاده كرد و از قرار دادن پوشاك بر روي بخاري و اطراف آن و همچنين از قرار دادن مواد قابل اشتعال در مجاورت آن بايد اجتناب كرد.
اگر نفت زيادتر از حد معمول در داخل كوره مشتعل وجود دارد از جابجا كردن بخاري كه موجب سرريز شدن نفت و گسترش آتش مي شود بايد خودداري كرده و در اين صورت شير كاربراتور و دريچه سه راهي تنظيم هوا روي دودكش را بسته تا با قطع جريان شديد هوانفت اضافي با شدت كمتر سوخته و پس از رفع خطر دوباره جريان سوخت به كوره را به وسيله كاربراتور تنظيم كرد.
دانش آموزان و معلمان بايد در صورت بروز آتش سوزي خونسردي خود را حفظ كرده به هيچ وجه از آب براي مهار آن استفاده نكنند زيرا موجب جاري شدن نفت و شدت و گسترش آتش سوزي مي شود در اين مواقع خاموش کننده پودر و گاز بسيار موثر و مفيد است .اگر خاموش کننده نداريد. با انداختن لحاف يا پتو ي خيس آتش را بپوشانيد و آتش را خاموش سازيد.
بخاري هاي بدون حفاظ، ايمني ندارند و امكان تماس دانش آموزان با بدنه اين گونه بخاري ها و سوختگي زياد است.
